Kapat

Dışlama Etkisi (Crowding-out Effect) Nedir?

Anasayfa
Ekonomi Dışlama Etkisi (Crowding-out Effect) Nedir?

Çoğunlukla “Crowding-out effect” olarak bilinen dışlama etkisi, ekonomide meydana gelen harcama kararlarının, yatırımlar üzerindeki sonucunu gösteren bir etkidir. Kamu harcamalarının artmasına bağlı olarak faiz oranlarında meydana gelen yükselmenin özel sektör yatırım harcamalarını azaltmasıdır. Toplam yatırımlarda meydana gelen ilk artışın etkisinin azalması dışlama etkisi olarak bilinmektedir.

Hükumetler genişletici maliye politikası izleyerek, kamu harcamalarını arttırırlar ve böylece ülkedeki ekonomik aktiviteyi canlandırmak isterler. Bu durum faiz oranlarının artmasına neden olur. Artan faiz oranları ise özel sektör yatırım kararlarını etkiler. Çünkü faiz oranlarının artması ile yatırımın maliyeti de artacaktır. Böylelikle dışlama etkisi iki şekilde gerçekleşir. İlki, kamu harcamalarındaki artış sebebi ile kamu kesiminin borç verilebilir fon piyasasına olan talebi artar. Bu durumda özel kesimin bu piyasadan borçlanmasını engelleyerek, özel kesimi dışlar. İkincisi ise, faiz oranlarındaki artışın yatırım maliyetlerini artırması sonucu özel kesimin yatırımlarını azaltmasıdır. Her iki durumda da kamu kesimi, özel sektörü yatırımlarının azalmasına neden olarak, özel sektörü dışlar.

Bu durum grafikle açıklanmak istenirse:

Dışlama Etkisi

İlk olarak, kamu harcamalarında meydana gelen artışın etkisiyle (ΔG0) artan toplam planlanan harcama artışı, mal piyasası dengesini gösteren IS eğrisinin sağa kaymasına neden olmuştur (IS1 -> IS2). Böylece denge milli gelir düzeyinin artarak (Y2) düzeyine çıkmasını sağlamıştır.

Ekonomide beklenen gelir artışı Y2 gelir düzeyi kadar iken para piyasası bu noktada (B1) dengede değildir. Bu durumun asıl nedeni artan gelirin para talebini arttırmasıdır. Ekonomide para ya da tahvil bulundan birimler (varsayımsal olarak), para taleplerini karşılamak için tahvilleri satışa çıkartacaklardır. Artan tahvil arzı, tahvil fiyatlarının düşmesine ve dolayısıyla faizlerde yükselmeye neden olacaktır. Faizler mal ve para piyasasında dengeye gelene kadar yükselecektir. Yeni denge noktasındaki daha yüksek faiz oranı, i1 ve daha düşük gelir oranı, Y1 olacaktır. Sonuçta yüksek faiz oranlarının varlığı, ekonomik birimlerin, yatırım ve harcamalarının kısılmasına neden olur. İlk durumda ekonomide beklenen gelir artışına (Y2) göre, ekonomide denge noktasındaki gelir düzeyi (Y1) arasındaki fark dışlama etkisini gösterir.

Sonuçta, kamu harcamalarının artması ile borç verilebilir piyasasından fon sağlamak isteyen devlet, iç borçlanma senetlerinin arzını arttıracaktır. Artan tahvil arzı, tahvillerin fiyatını düşürürken, bu durum faizlerin artmasına neden olur. Yüksek faizin getirdiği maliyetlere katlanamayan özel sektör, yatırımlarını azaltır. Kamu sektörü harcamalarının artması ile özel sektör yatırımları dışlanmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Yazılar

DAHA FAZLA GÖSTER