Kapat

Ödemeler Dengesi veya Ödemeler Bilançosu Nedir?

Anasayfa
Ekonomi Ödemeler Dengesi veya Ödemeler Bilançosu Nedir?

Bir işletmenin varlık ve kaynaklarının dahil olduğu, dönem sonlarında hazırlanan şirketlerin dönemsel faaliyetlerini gösteren mali tablolara bilanço denilmektedir. Nasıl ki işletmelerin faaliyetleri bu tablolarda inceleniyorsa, devletlerin varlık ve borç yükümlükleri analizlerini içeren finansal tabloya da ödemeler bilançosu denilmektedir.

Merkez Bankası resmi sitesinde yapılan tanıma göre, “Ödemeler dengesi, geniş anlamıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin diğer ekonomilerde yerleşik kişiler (yurt dışında yerleşikler) ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazırlanan istatistiki bir rapordur”.

Ödemeler dengesi tanımında yer alan, yerleşik kişiler, bir ekonomide en az bir yıl süreyle ikamet eden ve ekonomik faaliyetlerde bulunan kişi ve kurumlardan oluşur. Ödemeler dengesi, aylık, üç aylık ve yıllık raporlar şeklinde hazırlanır.

Ödemeler bilançosu, bir ekonomide hizmet ve gelir arasındaki işlemleri gösteren; parasal altın, özel çekme hakları gibi finansal işlemleri, mülkiyet ve borç değişiklilerini ve karşılıksız transferleri içeren istatistiksel bilançodur.

Ödemeler dengesinin dört ana kalemi bulunmaktadır. Bunlar Cari İşlemler Hesabı, Sermaye Hesabı, Resmi Rezervler Hesabı, Net Hata ve Noksan Hesabıdır.

Cari işlemler hesabı, ticari ve ticari olmayan malların ithalat ve ihracat hesaplarını göstermektedir. Ticariler için mal hesabı; ticari olmayan mallar ise hizmet, gelir ve transfer hesapları yer almaktadır. Cari işlemler dengesi, bu hesapta yer alan alt kalemlerin tümü hesaplanarak elde edilir. Bunun haricinde dış ticaret dengesi ise mal ve hizmet kalemlerinde meydana gelen ihracat ve ithalat değerlerinin hesaplanması ile elde edilir. Bu anlamda, cari işlemler hesabı, dış ticaret dengesini kapsamaktadır.

Sermaye hesabı, bir ülkenin sermaye gelir ve harcamalarını göstermektedir. Bu hesapta ülkenin net özel ve kamu yatırım akımları yer alır. Dış ticari borçlanma, doğrudan yabancı yatırım, yabancı portföy yatırımları da sermaye hesabındadır.

Resmi rezervler hesabında, Merkez Bankası müdahaleleri sonucunda ülkenin resmi rezervlerinde (döviz) meydana gelen değişmeleri göstermektedir.

Net hata noksan hesabı, ödemeler bilançosunun denge de olmadığı durumlarda bilançoyu eşitlemek için kullanılan denkleştirici hesaptır. Bu hesaba, ödemeler dengesinde muhasebel olarak denklik sağlamak amaçlanmaktır. Ödemeler bilançosunda bu dört hesabın toplamı sıfır çıkmalıdır. Ancak çift kayıt usulü muhasebe ya da kayıt dışı işlemler gibi nedenlerden dolayı hesap denk çıkmadığında bu hesap kullanılarak bilanço denkleştirilir.

Ödemeler dengesi raporlarına Merkez Bankası sitesinin istatistikler bölümünden ulaşılabilir. Bu verilere göre, Şubat ayında 1.230 milyon ABD doları cari açık gerçekleşmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler Yazılar

DAHA FAZLA GÖSTER